Παναγιώτης Θεοδοσίου
 
  • English
  • Greek
ΜΕΝΟΥ
Αρχική Σελίδα
Βιογραφικό Σημείωμα
Εργογραφία
Συναυλίες
Δισκογραφία
Εκδόσεις
Αρθρογραφία
Ραδιοφωνικές Παραγωγές
Οπτικοακουστικό Αρχείο
Επικοινωνία
Αναζήτηση
NEA
Καλώς ήλθατε στο δικτυακό τόπο του συνθέτη Παναγιώτη Θεοδοσίου!

Μπορείτε να ακούσετε ηχητικά δείγματα από τα έργα του αλλά και να μοιραστείτε μαζί του τις ιδέες και τις απόψεις σας.

Επόμενες εκδηλώσεις:
I.Συναυλία με έργα Ελλήνων και ελληνικής καταγωγής συνθετών για φωνή (countertenor) και εκκλησιαστικό Όργανο (17ος - 21ος αι.). Ερμηνεύουν οι Νίκος Σπανάτης και Χριστίνα Αντωνιάδου. Έργα των Γκαετάνο Γκρέκο, Δημητρίου Αγαθίδη, πρίγκηπος Ιωάννη Καρατζά,Κωνσταντίνου Χαρικιόπουλου, Μπόρις Παπαντόπουλο, Σκαρλάτου Φωτεινού, Ζωρζ Ατανασιαντές, Τζων Σινόπουλου-Ουίλσον, Γεωργίας Ταγγίρη, Μάρκου Σοφιανόπουλου, Κώστα Νικολαίδη και Παναγιώτη Θεοδοσίου.
Ιστορικός χώρος Αγγλικανικής Εκκλησίας Αθηνών. Κυριακή 22 Απριλίου, 20:30
Είσοδος: 12 Ευρώ
II. 2018 Διεθνείς Μουσικές Μέρες, Κίνα
Το επιλεγμένο έργο "Between Times" για κλαρινέτο, βιόλα και πιάνο θα εκπροσωπήσει την Ελλάδα στο Φεστιβάλ Μοντέρνα Μουσικής του Πεκίνου (19 - 27 Μαΐου). Ερμηνεία από το Trio Clavino.
Practice Building Recital Hall
Central Conservatory of Music, Beijing, China, Σάββατο 26 Μαΐου 2018, 2:00 μ.μ.


Welcome to the website of the composer Panagiotis Theodossiou!

You can hear sound clips from his works and share your ideas and opinions.

Next Concerts:
Ι.A Concert with works by Greek and greek origin composers for countertenor voice and church organ
(17th - 21st c.)
Works by Gaetano Greco, Dimitrios Agathidis, prince Ioannes Caradja, Konstantinos Charikiopoulos, Boris Papadopoulo, Skarlatos Foteinos, Georges Atanassiandes, John Sinopoulos - Wilson, Georgia Taggiri, Marco Sofianopoulo, Kostas Nikolaidi, and Panagiotis Theodossiou.
Historical monument of St' Paul's Anglican Church in Athens, April 22, 2018, 20:30
Entrance: 12 Euros
ΙΙ.2018 ISCM World New Music Days,China
The selected work "Between Times" for clarinet, viola and piano will represent Greece in Beijing Modern Music Festival (May 19-27, 2018). Performance by Trio Clavino.
Practice Building Recital Hall
Central Conservatory of Music, Beijing, China, Saturday, May 26, 2:00 p.m.
LINKS
Μουσικό Διαδυκτιακό Περιοδικό
Καλογεροπούλειο Ωδείο
 
 
Gaspar de la nuit του Maurice Ravel Εκτύπωση E-mail

Πάνω σε τρία ποιήματα του Aloysius Bertrand ("Ta Mousika" magazine, 1, September 1996)


      Τo σύνολο σχεδόν τον συνθετικού έργου του Maurice Ravel (1875-1937) έχει τις καταβολές του εκτός των αμιγώς μουσικών εδαφών. H χαρακτηριστική εξαίρεση του Quatuor ά cordes (1904), της Sonatine (1905), κάποιων ακόμη έργων μουσικής δωματίου (1914-1927) καθώς και των δύο concerti για πιάνο (1930-1932), επιβεβαιώνει τον κανόνα απέναντι στο ποσοτικό, αλλά και ποιοτικό μέγεθος της υπόλοιπης δημιουργικής μαρτυρίας. Φαινόμενο που δικαιολογείται τόσο από τις γενικότερες αισθητικές αντιλήψεις της εποχής - μιας μεταρομαντικής, και παρακμιακής ίσως, belle epoque με αντιδιαμετρικά διατιθέμενο το ιδεολογικό και βιοθεωρητικό επίκεντρο από την ενδοκοσμική πραγματικότητα στην άλλη, την άφατη, αυτήν της ποίησης και των τεχνών - όσο όμως και από την ίδια την ψυχοσύνθεση του συνθέτη, που, εκτός από την εγγενή κλασικότροπη και φορμαλιστική ροπή, έκρυβε πάντα το «εκ κοιλίας μητρός» γνήσιο πνεύμα ενός Βάσκου επαναστάτη.

Ο Gaspar de 1a nuit αποτελεί σίγουρα το καλύτερο παράδειγμα για την απόδειξη των παραπάνω.


A. Οι πηγές
     Ο τίτλος του έργου, Gaspar de la nuit, αναφέρεται στην ομώνυμη εξηνταπενταμερή ποιητική συλλογή τον Aloysius Bertrand (1807-1841), Γάλλου ρομαντικού ποιητή, η λιγοστή φήμη τον οποίου οφείλεται αποκλειστικά σ' αυτό το έργο - και ιδιαίτερα βέβαια στην εξωμουσική επιλογή του Ravel - που εκδόθηκε ένα χρόνο μετά από το θάνατό του ή κατά άλλη άποψη το 1835, υπό τον γενικό τίτλο:
Gaspar de la nuit. Fantasies a la memoire de Rembrandt et de Callot. [Ο Jacques Callot (1593 - 1635), χαράκτης από τη Λωραίνη, μνημονεύεται και από τον E.T.A. Hoffmann στο έργο του "Phantasiestuke in Callots Manier.]
    Τό όνομα Gaspar έχει την καταγωγή του στην παράξενη και δαιμονική φυσιογνωμία που, κατά τον ισχυρισμό (!) του ποιητή, τον επισκέφθηκε μια νύχτα παραδίδοντάς του αυτούσια τα 65 ποιήματα, οι τίτλοι και η θεματολογία των οποίων μας οδηγούν σε τοπία-εικόνες μεταφυσικά, σχεδόν δεισιδαίμονα και μακάβρια, ενός όμως αχνών, λεπτεπίλεπτων, ονειρικών αποχρώσεων χαρακτήρα.
    Ondine (Νεράιδα της λίμνης), Le Gibet (H αγχόνη) και Scarbo (Διαβολάκος) είναι τα τρία ποιήματα του Bertrand που o Ravel επέλεξε για τη δική του ηχητική ποιητική [η μετάφραση των ποιημάτων έγινε, χωρίς λογοτεχνικές προθέσεις, από τους Benedicte d' Hester και Βασίλη Καλλιπολίτη].
     Στο πρώτο ο ποιητής επικαλείται τη μορφή της Ondine, μιας όμορφης υδάτινης νύμφης, που εμφανίζεται στο παράθυρό του τραγουδώντας ένα σαγηνευτικό τραγούδι. Αυτή τον παρακαλεί ικετευτικά να την παντρευτεί και να την ακολουθήσει στο παλάτι της, παίρνοντας τη θέση του Βασιλιά της Λίμνης. Μάταια όμως, γιατί αυτός αγαπά μια θνητή. 'Ετσι η Ondine δακρύζει, αλλά σε μια στιγμιαία λάμψη χαράς εξαφανίζεται σαν μια ψευδαίσθηση μέσα στο φεγγοβόλημα κάποιων δροσοσταλίδων στο παράθυρό του.

ONDINE

..............Νόμιζα πως άκουγα
μιαν αόριστη αρμονία να μαγεύει τον ύπνο μου.
Και ν' απλώνεται κοντά μου
ένα μουρμουρητό όμοιο
με το σποραδικό τραγούδι μιας λυπημένης
και τρυφερής φωνής.
                                                                                             
Ch. Brugnot, Les deux Genies

"Άκου! Άκου! Είμαι η Οντίν, που αγγίζει μ' αυτές τις σταλαγματιές
τους εύηχους ρόμβους του παραθύρου σου,
που το φωτίζουν οι μελαγχολικές αχτίδες του φεγγαριού.
Και να! Τυλιγμένη στις πτυχές του φορέματος της,
η πυργοδέσποινα που θωρεί από το μπαλκόνι της
την όμορφη έναστρη νύχτα και την όμορφη λίμνη που κοιμάται.

Κάθε κύμα είναι ένα ξωτικό που κολυμπά στο ρεύμα,
κάθε ρεύμα είναι ένα μονοπάτι που έρχεται φιδογυριστό στο παλάτι μου
και το υγρό μου παλάτι είναι χτισμένο στο βυθό της λίμνης,
στο τρίγωνο της φωτιάς, της γης και του αέρα.

Άκου! Άκου! Ο πατέρας μου χτυπά το νερό με το κλαδί ενός πράσινου σκλήθρου
και το νερό κοάζει, και οι αδερφές χαϊδεύουν με τον αφρό των μπράτσων τους
τα δροσερα νησιά της χλόης, των νουφάρων και της γλαδιόλας
ή περιγελούν τη γερτή και γενειοφόρα ιτιά που ψαρεύει με το ψαροκάλαμο της."

Μόλις μουρμούρισε το τραγούδι της, με ικέτεψε να δεχτώ το δαχτυλίδι της στο δάχτυλο μου,
για να γίνω ο άντρας μιας νεράϊδας και να επισκεφτώ μαζί της το παλάτι της
και να γίνω ο βασιλιάς των λιμνών.

Και καθώς της απαντούσα οτι αγαπώ μια θνητή, κακιωμένη και πεισματωμένη,
έχυσε λίγα δάκρυα, γέλασε απότομα και χάθηκε σε μια ξαφνική βροχή
που γέμισε με άσπρα ρυάκια τα γαλάζια μου παράθυρα.


    Στο δεύτερο ένα μακάβριο τοπίο κυριαρχεί. H αποτρόπαια φιγούρα ενός αποσκελετωμένου άνδρα που είναι κρεμασμένος από μια αγχόνη μέσα στο ροδόχροο ηλιοβασίλεμα, ενώ ταυτόχρονα, από τα τείχη της πόλης στο βάθος, ακούγονται ήχοι από τις καμπάνες, που κτυπούν πένθιμα.

LE GIBET

Το βλέπω να σαλεύει γύρω στην αγχόνη;
                                                                              
Faust

Αχ! Να είναι ο νυχτερινός βοριάς που αλυχτά
ή ο κρεμασμένος που αναστενάζει στην κρεμάλα;

Να είναι γρύλος που τραγουδά τρυπωμένος στα βρύα
ή στον άκαρπο κισσό που τον φορά σαν παπούτσι από οίκτο το ξύλο;

Να είναι καμιά μύγα που φυσά πλάι στα κουφά αυτιά
το θριαμβευτικό σάλπισμα του κυνηγιού.

Να είναι το σαλιγκάρι που στο άνισο πέταγμα του
μαζεύει για το φαλακρό του κεφάλι μια ματωμένη τρίχα;

Ή να είναι αράχνη που κεντά χιλιόμετρα μουσελίνας,
γραβάτα γι αυτόν τον πνιγμένο λαιμό;

Είναι η καμπάνα που κρούει στους τοίχους μιας πόλης,
κάτω από τον ορίζοντα και το κουφάρι ενός κρεμασμένου
που ροδίζει στο ηλιοβασίλεμα.


    Το τρίτο είναι το πορτραίτο του Scarbo. Ενός σκανδαλώδους διαβολάκου, που του αρέσει να βρίσκεται παντού και πουθενά, που εμφανίζεται τα μεσάνυχτα στροβιλιζόμενος γύρω από τον εαυτό του, χασκογελώντας στις σκοτεινές γωνιές των δωματίων, προκαλώντας φόβο και στοιχειώνοντας το συνειδητό και το ασυνείδητο της ανθρώπινης αντίληψης.

SCARBO

Κοίταξε κάτω από το κρεβάτι, στο τζάκι,
στην κασέλα - κανείς.
Δεν μπορούσε να καταλάβει από που είχε τρυπώσει
και από που το είχε σκάσει.
                                                                             E.T.A. Hoffmann, Contes nocturnes

Ωχ! Πόσες φορές τον άκουγα και τον έβλεπα, τον Σκαρμπό,
όταν τα μεσάνυχτα η σελήνη λάμπει στον ουρανό
σαν αργυρός  θυρεός σε κυανό λάβαρο σπαρμένο με χρυσές μέλισσες!

Πόσες φορές δεν άκουγα το γέλιο του να βομβεί μέσα στη σκιά της αλκόβης μου
και τα νύχια του να τρίζουν πάνω στο μεταξωτό παραπέτασμα του κρεβατιού μου!

Πόσες φορές δεν τον είδα να κατεβαίνει από την οροφή, να κάνει πιρουέτες στο ένα πόδι
και να στριφογυρνά στο δωμάτιο σαν αδράχτι που πέφτει από τη ρόκα μιας μάγισσας!

Πίστευα πως είχε χαθεί; Ο νάνος μεγάλωνε ξαφνικά ανάμεσα στο φεγγάρι κι εμένα
σαν καμπαναριό γοτθικής μητρόπολης, μ' ένα χρυσό κουδουνάκι στο μυτερό του σκουφί!

Αλλά αμέσως το κορμί του μπλάβιζε, διάφαν σαν το κερί,
το πρόσωπο του χλώμιαζε σαν το κερί, και ξαφνικά έσβηνε.


     Τα τρία αυτά σε μορφή πρόζας ποιήματα του Aloysius Bertrand συνοδεύουν ένα προς ένα τα τρία μέρη του ομώνυμου ραβελικού έργου, ενώ και αυτά, με τη σειρά τους, συνοδεύονται από αντίστοιχα φραστικά motto, όπως αυτά που ο συνθέτης συνήθιζε κατά καιρούς να παραθέτει στα έργα του. [Ο Ravel διατηρούσε πάντα ένα αμείωτο ενδιαφέρον για την ποίηση σε μορφή πρόζας. Σε όλες τις μελοποιήσεις του - είτε επρόκειτο για τραγούδι είτε για όπερα - το κείμενο είχε πάντα τη μορφή αυτή και, όπως χαρακτηριστικά σημείωνε σε ένα δοκίμιο του ο ποιητής Tristan Klingsor (Le Leclaire), στα ποιήματα του οποίου βασίστηκε ο συνθέτης για τη σύνθεση του κύκλου τραγουδιών Sheherazade, "Για τον Ravel η μελοποίηση ενός ποιήματος σημαίνει τη μεταμόρφωση του σε εκφραστικό recitativo, την έξαρση της καμπύλης  του λόγου σε τραγούδι."]
     Το πρώτο - από το έργο Les deux Genies του Ch. Brugnot - αναφέρεται στην ονειρική εντύπωση που δημιουργούν στον ποιητή οι σαγηνευτικές αρμονίες του τρυφερού και θλιμμένου τραγουδιού της νύμφης. Το δεύτερο - από τον Faust του Goethe - είναι μια ερωτηματική επίκληση προς τη μοίρα του θανάτου, στη συμβολική εκφορά της αγχόνης. Το τρίτο - από τις Contes nocturnes τον Ε.T.A. Hoffmann - αναφέρεται άμεσα στα χαρακτηριστικά της δαιμονικής φιγούρας του τρίτου ποιήματος.
     H επιλογή των παραπάνω ποιητικών κειμένων με τις αντίστοιχες συνοδευτικές τον φράσεις-mοttο, καθώς και η επιμονή του συνθέτη από την πρώτη ήδη έκδοση του έργου - από τον οίκο Durand το 1908 - κάθε μέρος του να συνοδεύεται απαραίτητα και από το αντίστοιχο κείμενο, φανερώνουν αφενός τη συνειδητά ονειρική - σχεδόν δαιμονική - ιμπρεσιονιστική διάθεση του έργου - που συχνά φθάνει στα όρια ενός εξπρεσιονισμού - και αφετέρου την ιδιαίτερα στενή συνάφεια κειμένου και μουσικής ως δυο παραλλήλων όψεων της ίδιας πραγματικότητας. [Ο ίδιος ο Ravel πιστοποιούσε και τη δική του "δαιμονική" εμπειρία κατά τη διάρκεια της σύνθεσης του έργου.]
     Αξιοσημείωτη είναι επίσης η αντιστοιχία ύφους και χαρακτήρα με τον "Pierrot lunaire" των A. Giraud και Α. Schoenberg, που ακολούθησε λίγο αργότερα (1912), ενώ η μορφή του Scarbo δείχνει αρκετά συναφής με τον νάνο "Gnomus" από το "Tableaux d'une exposition" τον M. Mussorgsky, που ενορχήστρωσε o Ravel το 1922, αλλά και με τον Odradek τον F. Kafka, χαρακτηρίζοντας ίσως το ύφος μιας ολόκληρης εποχής. [Ακόμη λέγεται ότι η προέλευση της μακάβριας ατμόσφαιρας του β' μέρους "LE GIBET" - και από τον ίδιο τον συνθέτη μάλιστα - ανήκει σε ένα ποίημα του E.A.Poe(1809 - 1841) με τον τίτλο "THE RAVEN" (Το κοράκι) και βασικό χαρακτηριστικό τη λέξη "nevermore", που επανέρχεται αέναα - όπως άλλωστε εδώ σι ύφεση. Συσχετισμοί μπορούν ακόμη να γίνουν και στο ποίημα του  A.Tennyson (1809 - 1892) "Rirpach", όπου μια μεσότρελη γριά πεισκέπτεται επανειλημμένα τις αγχόνες όπου κρέμεται ο σκελετός του νεκρού γιου της για ναδει αν ένα ακόμη κόκκαλο έχει πέσει στο έδαφος]


Β. Tο ιστορικό
    'Ηταν ο περίφημος Ισπανός πιανίστας της εποχής και στενός φίλος και συνεργάτης του Ravel, Ricardo Vines, που έκανε γνωστή, από νωρίς μάλιστα, στο συνθέτη τη φανταστική αυτή ποιητική συλλογή του Aloysius Bertrand.[Ο συνθέτης γνώριζε ήδη από 14 χρόνων τον συνομίληκο του Καταλανό δεξιοτέχνη και μετέπειτα ερμηνευτή πολλών πιανιστικών του έργων, στον οποίο άλλωστε είχε αφιερώσει πλήθος από αυτά]
     O Ravel, εντυπωσιασμένος ίσως εξ αρχής από τον ιδιαίτερα φαντασιακό-ιμπρεσιονιστικό χαρακτήρα του περιεχομένου, αλλά και της μορφής  -ηχητική των λέξεων - των ποιημάτων αυτών καθώς και με την ευκαιρία ενός διαγωνισμού σύνθεσης το 1908, διέκοψε τη σύνθεση της όπερας L'heure espagnol (Η ισπανική ώρα), που είχε ξεκινήσει ένα χρόνο πριν επάνω στο κωμικό λιμπρέτο του F. Nohain, για να ασχοληθεί με ένα έργο που, όπως ο ίδιος δήλωνε, «θα είναι δυσκολότερο και από αυτήν ακόμη την Islamey του M. Balakireff».
'Ηταν ο ίδιος o Vines που έδωσε την πρεμιέρα του έργου στις 9 Ιανουαρίου 1909 σε ένα ρεσιτάλ της Societe Musicale στην Salle Erard. Απέναντι σ' αυτή την πρώτη ερμηνεία ο Ravel δεν φάνηκε ιδιαίτερα ικανοποιημένος.     
     Σε ένα γράμμα του προς έναν άλλο στενό φίλο, τον M.D. Calvocoressi, λίγα χρόνια αργότερα, αναφέρει χαρακτηριστικά ότι o Vines δεν είχε πραγματοποιήσει ολοκληρωτικά τις επιθυμίες του, ειδικά στο β' μέρος του έργου «Le Gibet» (Η αγχόνη) «συνεχίζοντας μάλιστα να κάνει το ίδιο και σε άλλες εμφανίσεις, με τη δικαιολογία ότι, εάν ακολουθούσε τις επιταγές του σχετικά με το tempo και τη φραστική, «θα οδηγούσε το ακροατήριο στην έως θανάτου πλήξη». [Είναι γνωστό οτι ο Ravel σε ένα άλλο του έργο, την "Pavane pour une infant defunte" (Παβάνα για  μια νεκρή πριγκίπισα), είχε επιλέξει τον τίτλο εξαιτίας της ηχητικής των λέξεων και όχι τόσο για τη σημασία τους.]
     O Ravel εκείνη την εποχή ετοιμαζόταν παράλληλα για κάποιες ηχογραφήσεις πιανιστικών του έργων στα πλαίσια αυτά, θέλησε τότε να υποχρεώσει τον παλιό του φίλο και συνεργάτη ν' αποδεχθεί μια για πάντα τις επιθυμίες του. Αυτός αρνήθηκε και από τότε οι σχέσεις τους πάγωσαν. O Vines δεν ξανάδωσε ποτέ πια πρεμιέρα πιανιστικού έργου του Ravel. Από τότε η Marguerite Long έμελλε να γίνει η πιο αγαπημένη ερμηνεύτρια έργων του συνθέτη.
    Τα τρία μέρη του έργου o Ravel τα αφιέρωσε αντίστοιχα σε στενούς φίλους και θαυμαστές του όπως οι Harold Bawer, Jean Marnold [μόνιμος υποστηρικτής του Ravel και κριτικός στην εφημερίδα "Mercure de France", στην οποία άλλωστε το 1908 πρωτοδημοσιεύθηκαν τα εν λόγω ποιήματα του Bertrand] και Rudolf Ganz.


Γ. Το έργο

1. Τα δομικά στοιχεία
    Και στα τρία μέρη που αποτελούν τον Gaspar de la nuit, τόσο το ηχητικό υλικό όσο και οι επεμβάσεις του συνθέτη σ' αυτό χαρακτηρίζουν απόλυτα τη μουσική γλώσσα της πρώτης δημιουργικής του περιόδου – αν βέβαια μπορεί να θεωρηθεί ως τέτοια η περίοδος που προηγείται τοy 1914, κατά την οποία η πληθωρικότητα της αρμονικής, κυρίως, γραφής αντιτίθεται έντονα στη λιτή αντιστικτική των έργων, που ακολουθούν έως το θάνατο του συνθέτη -, η οποία με το εν λόγω έργο διανύει σίγουρα το απόγειό της.
    Τα στοιχεία αυτά ειδικότερα είναι:
   - Μεσαιωνικοί εκκλησιαστικοί τρόποι - ιδιαίτερα φρύγιος, για την ηχητική αναβίωση της προσφιλούς στο συνθέτη ισπανικής μουσικής παράδοσης -, κλίμακες με τόνους, πεντατονικές ή άλλες παραδοσιακές κλίμακες - κυρίως ανατολικής προέλεύσης ή ανατολίζονσες, με βασικό χαρακτηριστικό τη γειτνίαση ημιτονιακών διαστημάτων [ η ημιτονιακή κίνηση στον Ravel, όπως άλλωστε και στον Debussy, δεν είναι απόρροια χρωματικής διάθεσης στη γραφή, αλλά περισσότερο προσεγγιστική μίμηση διαστημάτων μικρότερων του ημιτονίου, που πάντα χαρακτήριζαν τη μουσική των ανατολικών και απωανατολικών λαών] -, καθώς και χρήση του διαστήματος της 7ης, όσον αφορά την οριζόντια κίνηση.
   - Εγκατάλειψη της λειτουργικής αρμονίας μείζονος - ελάσσονος, προς χάριν μιας απόλυτης, στατικής και ηχοχρωματικής, με συνέπεια τις συνδέσεις απομακρυσμένων τονικοτήτων χωρίς μετατροπικές διαδικασίες [επιλογές που οδηγούν απ' ευθείας στον αρμονικό κόσμο του πρώιμου Messiaen], χρήση καθαρών και αυξημένων συγχορδιακών αρμονικών διαδοχών 9ης, 11ης και 13ης σε παράλληλη κίνηση - συχνά χωρίς λύση των διαφωνιών πού προκύπτουν - ή διατονικών και διτονικών αρμονιών σε ταυτόχρονη επαλληλία, ιδιαίτερη χρήση των αναστροφών για τη δημιουργία τονικής αστάθειας, δανεισμοί από τον ελάσσοοα ή το μείζονα τρόπο αντίστοιχα και γενικά συνηχητικές λειτουργίες με βάση το τροπικό μουσικό σύστημα - με αναθεωρημένη την έννοια τον προσαγωγέα - ως άμεση απόρροια των διδακτικών επιταγών ενός Gabriel Faure, όσον αφορά την κάθετη γραφή.
  - Τετραγωνισμένη κυρίως ανάπτυξη τον ρυθμικού περιγράμματος που δίνει και την πολυσυζητημένη αίσθηση της ραβελικής κλασικότητας - με έντονα τα στοιχεία τον αντιχρονισμού.
  - Εύπλαστη μετρική, που στηρίζει και ακολουθεί τη ρυθμικομελωδική ανάπτυξη της οριζόντιας γραφής
- προσωδιακή μετρική, που αναβιώνει την πρόζα ή τον ελεύθερο ποιητικό στίχο.
  H ηχοχρωματική εκμετάλλευση τον ηχητικού «γίγνεσθαι», προαναγγέλλει την ένταξη των δεντερενονσών παραμέτρων του ήχου στη διαδικασία της συνθετικής επιλογής - όγκος, πυκνότητα, αρμονική σύμπτύξη, αρμονική ανάπτυξη.

2. H πιανιστική γραφή
   H πρόθεση του συνθέτη να δημιουργήσει ένα από τα δυσκολότερα έργα του πιανιστικού ρεπερτορίου, «πιο δύσκολο και από την "Islamey" του Balakireff», βρήκε τελικά την απόλυτα επιθυμητή αντιστοιχία στην πραγμάτωσή της.
   Ο Gaspar de la nuit είναι σίγουρα όχι μόνο το πιο δεξιοτεχνικό έργο για πιάνο τον Ravel, αλλά και ένα από τα δυσκολότερα ολόκληρης της πιανιστικής φιλολογίας. Οι νυκτερινές αυτές στοιχειωμένες ποιητικές παραστάσεις του Bertrand στη μουσική τους παραλληλία από τον Ravel απαιτούν από τον πιανίστα τέτοιο ύψος δεξιοτεχνίας που μπορεί να συγκριθεί μονάχα με το προαναφερόμενο έργο του M. Balakireff ή τις Rameau Variations του P. Dukas ή ακόμη έργα τον F. Liszt, όπως οι Etudes d'execution transcendante, το Gnomenreigen ή οι Paganini Etudes - έργα γραμμένα κυρίως στα μέσα και στα τέλη τον προηγούμενου αιώνα. Ο συνθέτης εδώ, με αφετηρία τη δεξιοτεχνική γραφή του